มหาวิทยาลัยมีการสำรวจ วิจัย เพื่อรักษาและขยายความหลากหลายทางชีวภาพให้คงอยู่ในระบบนิเวศป่า ทั้งภายในและภายนอก มหาวิทยาลัยโดยโครงการอนุรักษ์พันธุกรรมพืชฯ มีโครงการสำรวจทรัพยากรนอกพื้นที่มหาวิทยาลัยได้แก่ เร่ว กล้วยไม้ สาหร่ายพรรณไม้น้ำ และปลาท้องถิ่น มีการอนุรักษ์ความหลากหลายทางชีวภาพ โดยนำมาเพาะขยายพันธุ์เพื่อให้เก็บรักษาพันธุกรรมในพื้นที่มหาวิทยาลัย เช่น เร่ว กล้วยไม้ท้องถิ่น ทุเรียน นอกจากนี้ยังมีห้องปฏิบัติการเพาะเลี้ยงเนื้อเยื่อพืช ในการดำเนินการขยายพันธุ์และอนุรักษ์พันธุกรรมพืชท้องถิ่นและพันธุ์พืชเฉพาะถิ่น (endemic species) ในสภาพปลอดเชื้อ เช่น เนตรม่วง Microchirita purpurea D.J.Middleton & Triboun กล้วยไม้เหลืองจันทบูร (Dendrobium friedericksianum) ในปี 2568 มี 2 โครงการ คือ โครงการการสำรวจทรัพยากรกล้วยไม้ตำบลพลวง อำเภอเขาคิชฌกูฏ จังหวัดจันทบุรี และโครงการการขยายพันธุ์และเก็บรักษาพันธุ์เนตรม่วงในสภาพปลอดเชื้อ นอกจากนี้ มหาวิทยาลัยยังมีโครงการการจัดการแหล่งเรียนรู้สมุนไพรด้วยภูมิปัญญาชุมชน ในการอนุรักษ์และการใช้ประโยชน์์จากสมุนไพรของชุมชนอย่างยั่งยืน