มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณี โดยสาขาวิชาการพัฒนาชุมชน คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ คณาจารย์และนักศึกษาภาคพิเศษ รุ่น 51 ร่วมกับชุมชนและกลุ่มบริหารผู้ใช้น้ำชลประทานตำบลวังหว้า ดำเนิน “โครงการสร้างฝายชะลอน้ำเพื่อการบริหารจัดการน้ำอย่างยั่งยืน” ณ ลำรางวัดดอนสำราญ ตำบลวังหว้า อำเภอแกลง จังหวัดระยอง โดยดำเนินกิจกรรมต่อเนื่องระหว่างเดือนมีนาคม–กรกฎาคม 2568 เพื่อสร้างโอกาสทางการศึกษาให้ชุมชนท้องถิ่นได้เรียนรู้การบริหารจัดการน้ำที่ดี ควบคู่กับการสนับสนุนการอนุรักษ์น้ำในทางปฏิบัตินอกมหาวิทยาลัย

โครงการเชื่อมโยงการเรียนรู้กับสถานการณ์น้ำในพื้นที่ ตั้งแต่การสำรวจแหล่งน้ำและจุดจ่ายน้ำ การพูดคุยกับผู้นำชุมชนและผู้ใช้น้ำ ไปจนถึงการวางแผนและลงมือสร้างฝายร่วมกัน โดยมีกิจกรรมให้ความรู้เรื่องการบริหารจัดการน้ำอย่างยั่งยืน การเรียนรู้การสร้างฝายด้วยภูมิปัญญาท้องถิ่น และการถอดบทเรียนถ่ายทอดความรู้สู่ชุมชน ภายใต้การมีส่วนร่วมของอาจารย์รัตนา เพ็ชรสูงเนิน และเครือข่ายกลุ่มบริหารผู้ใช้น้ำชลประทานตำบลวังหว้า

ด้านการอนุรักษ์น้ำในทางปฏิบัติ คณาจารย์ นักศึกษา และชุมชนได้ร่วมดำเนินงานจนก่อสร้างฝายชะลอน้ำสำเร็จจำนวน 1 แห่ง โดยมีชุมชนและกลุ่มผู้ใช้น้ำชลประทานเข้ามามีส่วนร่วมกว่า 30 คน เพื่อสนับสนุนการเก็บกักน้ำต้นทุนสำหรับการเกษตรในฤดูแล้งและชะลอการไหลของน้ำในฤดูฝน พร้อมทั้งทำความสะอาดลำราง เก็บขยะและวัสดุกีดขวางทางน้ำ ปลูกต้นไม้ และปรับปรุงพื้นที่โดยรอบฝาย

ระหว่างดำเนินงาน ทีมงานเผชิญฝนตกหนักและกระแสน้ำที่ทำให้ฝายระยะแรกเสียหาย จึงร่วมกันปรับปรุงรูปแบบและเสริมโครงสร้างจนแล้วเสร็จ ประสบการณ์ดังกล่าวนำมาสู่บทเรียนเรื่องการวางแผนให้เหมาะสมกับฤดูกาล การติดตามสภาพน้ำ และความสำคัญของการดูแลฝายอย่างต่อเนื่อง โดยวันที่ 19 กรกฎาคม 2568 ได้จัดกิจกรรมร่วมกับผู้นำชุมชนและผู้เกี่ยวข้อง ณ พื้นที่โครงการ

การเรียนรู้และลงมือปฏิบัติร่วมกันครั้งนี้เป็นพื้นฐานของการส่งเสริมการใช้น้ำอย่างมีสติและรู้คุณค่าในชุมชน ช่วยให้ผู้เข้าร่วมตระหนักถึงความสำคัญของการเก็บรักษาน้ำ การดูแลแหล่งน้ำสาธารณะ และความรับผิดชอบร่วมกันต่อทรัพยากรน้ำ สะท้อนบทบาทของมหาวิทยาลัยในการนำองค์ความรู้สู่ท้องถิ่น และสนับสนุนการบริหารจัดการน้ำโดยชุมชนเพื่อความยั่งยืน