ในปี พ.ศ. 2568 มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณีส่งเสริมการเข้าถึงองค์ความรู้ ทักษะ และเทคโนโลยีด้านความมั่นคงทางอาหาร การเกษตรและการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำอย่างยั่งยืน (Food Security and Sustainable Agriculture and Aquaculture Knowledge, Skills and Technology) สำหรับเกษตรกร วิสาหกิจชุมชน และผู้ผลิตอาหารในท้องถิ่น โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย (Free Access) ผ่านการดำเนินงานของคลินิกเทคโนโลยี ศูนย์วิจัยและพัฒนานวัตกรรมสินค้าเกษตรและอาหารภาคตะวันออก และโครงการบริการวิชาการของมหาวิทยาลัย

การถ่ายทอดองค์ความรู้ครอบคลุมการผลิตอาหาร การจัดการวัตถุดิบ การแปรรูปและเพิ่มมูลค่าผลผลิต การยืดอายุการเก็บรักษา การพัฒนาผลิตภัณฑ์และบรรจุภัณฑ์ การจัดทำฉลากและข้อมูลโภชนาการ ตลอดจนมาตรฐานและความปลอดภัยอาหาร โดยมุ่งให้เกษตรกรและผู้ผลิตอาหารสามารถนำองค์ความรู้ไปประยุกต์ใช้เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิต ลดการสูญเสียผลผลิต ยกระดับคุณภาพอาหาร และสนับสนุนความมั่นคงทางอาหารในระดับชุมชน

1. การถ่ายทอดความรู้ด้านมาตรฐานอาหาร GMP และการพัฒนาคอมบูชาสับปะรด จังหวัดตราด
เมื่อวันที่ 6 มิถุนายน 2568 มหาวิทยาลัยให้คำปรึกษาและถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านหลักเกณฑ์วิธีการที่ดีในการผลิตอาหาร (Good Manufacturing Practice: GMP) และการพัฒนาผลิตภัณฑ์คอมบูชาสับปะรดแก่สมาชิกวิสาหกิจชุมชนบ้านห้วยแร้งและผู้เกี่ยวข้องในจังหวัดตราด โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย

กิจกรรมประกอบด้วยการบรรยายและฝึกปฏิบัติการแปรรูปอาหาร เพื่อให้ผู้ผลิตเข้าใจการควบคุมกระบวนการผลิต สุขลักษณะและความปลอดภัยอาหาร การใช้วัตถุดิบทางการเกษตรในท้องถิ่น และการพัฒนาผลิตภัณฑ์ให้มีคุณภาพ โดยมีการต่อยอดแนวทางพัฒนาผลิตภัณฑ์คอมบูชาสับปะรดผสมขิงในระยะต่อมา

การดำเนินงานดังกล่าวเป็นการเปิดให้ผู้ผลิตอาหารท้องถิ่นเข้าถึงความรู้และทักษะด้าน Food Safety, Food Processing และ Food Product Development โดยตรง

2. การถ่ายทอดนวัตกรรมแปรรูปมังคุดเพื่อเพิ่มมูลค่าผลผลิต จังหวัดระยอง
วันที่ 24 มิถุนายน 2568 มหาวิทยาลัยถ่ายทอดองค์ความรู้และนวัตกรรมด้านการแปรรูปมังคุดแก่เกษตรกรและผู้ผลิตในพื้นที่แปลงใหญ่มังคุด ตำบลกะเฉด อำเภอเมือง จังหวัดระยอง โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย

การดำเนินงานมุ่งให้เกษตรกรสามารถนำมังคุดซึ่งเป็นผลผลิตสำคัญของท้องถิ่นมาแปรรูปเป็นผลิตภัณฑ์อาหาร เพิ่มทางเลือกในการใช้ประโยชน์จากผลผลิต และพัฒนาทักษะด้านการเพิ่มมูลค่าทางเศรษฐกิจ

กิจกรรมนี้สนับสนุนการเข้าถึงความรู้ด้าน Agricultural Product Processing, Value Addition และ Post-Harvest Utilisation ซึ่งมีความสำคัญต่อการใช้ประโยชน์ผลผลิตทางการเกษตรอย่างคุ้มค่าและการพัฒนาระบบอาหารในท้องถิ่น

3. การอบรมหลักสูตร Product Innovation เพื่อพัฒนาศักยภาพผู้ผลิตอาหาร
ในเดือนกรกฎาคม 2568 มหาวิทยาลัยจัดอบรมหลักสูตรการพัฒนานวัตกรรมผลิตภัณฑ์ (Product Innovation) จำนวน 2 รุ่น ณ ศูนย์วิจัยและพัฒนานวัตกรรมสินค้าเกษตรและอาหารภาคตะวันออก โดยเปิดให้ผู้เข้าร่วมเข้าถึงองค์ความรู้และการฝึกปฏิบัติโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย

เนื้อหาครอบคลุมการพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหาร การสร้างและทดสอบต้นแบบ การพัฒนาผลิตภัณฑ์แปรรูปจากวัตถุดิบทางการเกษตร กฎหมายและมาตรฐานอาหาร ตลอดจนแนวทางพัฒนาคุณภาพและความปลอดภัยของผลิตภัณฑ์

การอบรมดังกล่าวช่วยเพิ่มโอกาสให้ผู้ผลิตเข้าถึงทักษะและเทคโนโลยีด้าน Food Innovation, Food Quality and Safety และ Product Development เพื่อนำไปประยุกต์ใช้ในการพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารของตนเอง

4. การถ่ายทอดทักษะการผลิตอาหารเพื่อการพึ่งพาตนเองของชุมชน
มหาวิทยาลัยดำเนินกิจกรรมบริการวิชาการเพื่อสนับสนุนการผลิตอาหารในครัวเรือนและชุมชนโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย ได้แก่

กิจกรรม Green Home Farm: ฟาร์มเล็ก ปลูกง่าย ไร้สารพิษเพื่อคุณภาพชีวิตที่ดี ให้ความรู้และฝึกปฏิบัติแก่ชาวชุมชนหมู่ 1 ตำบลบางสระเก้า อำเภอแหลมสิงห์ จังหวัดจันทบุรี จำนวน 18 คน ครอบคลุมการเพาะต้นอ่อนพืชผักอย่างปลอดภัย การดูแลรักษา การป้องกันโรคและแมลง และการเก็บเกี่ยวผลผลิต พร้อมมอบชุดเพาะปลูกให้ผู้เข้าร่วมสามารถนำความรู้กลับไปผลิตอาหารบริโภคในครัวเรือนหรือพัฒนาเป็นอาชีพเสริมได้

หลักสูตรเกษตรผู้สูงวัย สร้างสุข สร้างรายได้ ถ่ายทอดทักษะการผลิตพืชผักแก่ผู้สูงอายุจากหมู่ 5 และหมู่ 7 ตำบลท่าช้าง อำเภอเมืองจันทบุรี จำนวน 15 คน โดยฝึกการปลูกพืชในภาชนะ การเพาะเมล็ด การผสมวัสดุปลูก การให้ปุ๋ย และการดูแลพืชผักอย่างเหมาะสม พร้อมสนับสนุนชุดปลูกผักเพื่อนำความรู้ไปใช้ผลิตอาหารและลดรายจ่ายในครัวเรือน

กิจกรรมทั้งสองสนับสนุน Household Food Production, Sustainable Food Growing และ Community Food Self-Reliance ผ่านการถ่ายทอดความรู้ที่ผู้เข้าร่วมสามารถนำไปปฏิบัติได้จริง

5. การถ่ายทอดเทคโนโลยีปุ๋ยหมักจากเปลือกปูม้าเพื่อการเกษตรอย่างยั่งยืน
มหาวิทยาลัยถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตปุ๋ยหมักจากเศษเหลือเปลือกปูม้าแก่เกษตรกรในพื้นที่ตำบลท่าพริก–เนินทราย อำเภอเมือง จังหวัดตราด ผ่านการอบรมเชิงปฏิบัติการจำนวน 2 ครั้ง โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย

กิจกรรมมุ่งให้เกษตรกรมีความรู้และทักษะการแปรรูปเศษเหลือจากการประมงเป็นปุ๋ยหมัก เพื่อนำกลับไปใช้ประโยชน์ในการผลิตทางการเกษตร ลดความจำเป็นในการจัดหาปัจจัยการผลิตจากภายนอก และสนับสนุนการใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่าตามแนวคิดเศรษฐกิจหมุนเวียน (Circular Economy)

การดำเนินงานนี้เชื่อมโยงความรู้ด้าน Waste Valorisation, Sustainable Farming Practices และ Resource Efficiency เพื่อสนับสนุนระบบการผลิตอาหารที่คำนึงถึงต้นทุนและสิ่งแวดล้อม

6. การถ่ายทอดความรู้และพัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารแก่ผู้ผลิตท้องถิ่นผ่านโครงการออมสินยุวพัฒน์รักษ์ถิ่น
ภายใต้โครงการออมสินยุวพัฒน์รักษ์ถิ่น ปี 2568 มหาวิทยาลัยร่วมถ่ายทอดองค์ความรู้ ให้คำปรึกษา และพัฒนาผลิตภัณฑ์ร่วมกับกลุ่มผู้ผลิตอาหารในท้องถิ่นจำนวน 4 กลุ่ม โดยไม่เสียค่าใช้จ่าย ได้แก่
- กลุ่มแปรรูปมะม่วงอกร่องเสม็ดงาม จังหวัดจันทบุรี ถ่ายทอดความรู้ด้านการพัฒนาผลิตภัณฑ์มะม่วงกวนและการต่อยอดผลผลิตจากมะม่วง
- กลุ่มวิสาหกิจชุมชนแม่บ้านตะปอนน้อย จังหวัดจันทบุรี พัฒนาเยลลี่กัมมี่มังคุดจากผลผลิตมังคุดตกเกรด เพื่อเพิ่มทางเลือกในการใช้ประโยชน์และเพิ่มมูลค่าวัตถุดิบ
- กลุ่มวิสาหกิจชุมชนบ้านเกาะเปริด จังหวัดจันทบุรี พัฒนาผลิตภัณฑ์น้ำพริกปูไข่เพื่อส่งเสริมศักยภาพผู้ผลิตอาหารชุมชน
- กลุ่มแม่บ้านคลองตาสังข์ จังหวัดจันทบุรี พัฒนาผลิตภัณฑ์อาหารจากหอยนางรมและบรรจุภัณฑ์ให้เหมาะสมกับผลิตภัณฑ์
กิจกรรมครอบคลุมการถ่ายทอดองค์ความรู้ การให้คำปรึกษา การพัฒนาผลิตภัณฑ์ และการออกแบบบรรจุภัณฑ์ตามความต้องการของแต่ละกลุ่ม โดยกรณีการนำมังคุดตกเกรดมาพัฒนาเป็นเยลลี่กัมมี่ เป็นตัวอย่างการเพิ่มมูลค่าผลผลิตและการใช้ทรัพยากรอาหารอย่างคุ้มค่า

7. ผลการดำเนินงานและความสอดคล้องกับ THE SDG 2.5.1
การดำเนินงานในรอบรายงาน พ.ศ. 2568 สะท้อนการเปิดโอกาสให้เกษตรกร วิสาหกิจชุมชน และผู้ผลิตอาหารในท้องถิ่นเข้าถึงองค์ความรู้ ทักษะ การให้คำปรึกษา และเทคโนโลยีโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย (Free Access to Food Security Knowledge, Skills and Technology) ผ่านการถ่ายทอดความรู้ด้านมาตรฐานความปลอดภัยอาหาร การแปรรูปและเพิ่มมูลค่าผลผลิต การพัฒนาผลิตภัณฑ์ การผลิตอาหารในครัวเรือน และการจัดการทรัพยากรอย่างยั่งยืน

การดำเนินงานดังกล่าวสอดคล้องกับ SDG 2: Zero Hunger โดยเฉพาะ THE Indicator 2.5.1 Access to Food Security Knowledge ซึ่งมุ่งให้มหาวิทยาลัยเปิดโอกาสให้เกษตรกรและผู้ผลิตอาหารในท้องถิ่นเข้าถึงความรู้ ทักษะ และเทคโนโลยีด้านความมั่นคงทางอาหารและการเกษตรหรือการเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำอย่างยั่งยืน

นอกจากนี้ ยังสนับสนุน SDG 4: Quality Education ผ่านการเรียนรู้และพัฒนาทักษะตลอดชีวิต SDG 8: Decent Work and Economic Growth ผ่านการพัฒนาศักยภาพผู้ผลิตท้องถิ่น SDG 9: Industry, Innovation and Infrastructure ผ่านการถ่ายทอดเทคโนโลยีและนวัตกรรมผลิตภัณฑ์ SDG 12: Responsible Consumption and Production ผ่านการเพิ่มมูลค่าผลผลิตและใช้ทรัพยากรอย่างคุ้มค่า และ SDG 17: Partnerships for the Goals ผ่านความร่วมมือระหว่างมหาวิทยาลัย หน่วยงานภาคี และกลุ่มผู้ผลิตอาหารในชุมชน

โดยภาพรวม มหาวิทยาลัยราชภัฏรำไพพรรณีดำเนินการถ่ายทอดองค์ความรู้ที่สามารถนำไปปฏิบัติได้จริง โดยเปิดให้เกษตรกรและผู้ผลิตอาหารในท้องถิ่นเข้าถึงบริการทางวิชาการโดยไม่เสียค่าใช้จ่าย เพื่อส่งเสริมการผลิตอาหารที่ปลอดภัย การใช้ทรัพยากรอย่างยั่งยืน การพึ่งพาตนเองด้านอาหาร และการยกระดับศักยภาพของระบบอาหารในระดับชุมชน